E-Ticaret Sitelerine Sanal Pos Entegrasyonu İçin Zorunlu Olan Sözleşmeler

Avukat Dr. Tolga Ersoy | Ticaret Hukuku | 14 Mart 2017

E-ticaret sitesi olan şirketlerin, bu ticareti yapabilmeleri için sitelerine sanal POS sistemleri entegre etmeleri zorunludur. Çünkü internetten alışveriş yapacak tüketici kitlesi kredi kartı ile ödeme yapabilecektir. Bunun için de her e-ticaret firmasının anlaştığı bir banka ile çalışması ve sanal POS kullanımı temel bir ihtiyaçtır. Birkaç tıkla ödeme ve taksit imkanları sunabilen POS sistemi sayesinde tüketiciye doğrudan talep ettiği mal ve hizmetin sunumu mümkün olmaktadır. Bankalar ve Sanal POS sağlayan firmalar, sitede SSL güvenlik sertifikası gibi zaruri teknik unsurların yanı sıra, bir kısım sözleşmenin hazırlanmış olmasını ve bunların ürün satın alacak tüketiciye sunulmasını zorunlu kılmıştır. Bunlar, mesafeli satış sözleşmesi, kullanıcı sözleşmesi, gizlilik sözleşmesi ile iptal ve iade koşullarıdır.

1-) MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ

6502 sayılı Tüketici Kanunu, mesafeli satış sözleşmesini "satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dahil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmeler" şeklinde tanımlamıştır.

Mesafeli Satış Sözleşmelerinin, 27 Kasım 2014 tarihli 29188 sayılı Resmi Gazete’de neşredilen Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca düzenlenmiş olan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ne uygun şekilde hazırlanması gerekmektedir.

Firmaların, mesafeli sözleşme kurulmadan önce tüketicinin sözleşmenin niteliği ve unsurları ile ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda bilgilendirmesi yükümlülüğü mevcuttur.

Yasal düzenlemeler gereğince, hazırlanacak sözleşmelerde tüketiciye sözleşme konusu malın tesliminden itibaren 14 gün içinde herhangi bir sebep göstermeden cayma veya geri alma beyanın kullanarak sözleşmeyi sona erdirme hakkının tanınması gerekmektedir.

Hazırlanacak sözleşmelerde yasal mevzuatın zorunlu kıldığı unsurların yer alması son derece önemlidir.

2-) KULLANICI SÖZLEŞMESİ

Kullanıcı sözleşmeleri, e-ticaret sitesine üye olan online kullanıcılara, ana hatlarıyla e-ticaret sitesi ile ilgili bilgilerin verildiği, kullanıcıların e-ticaret sitesine üye olarak aldığı sorumlulukları, üyeliğin ücretli olup olmadığı, müşteriye sunulan hakların neler olduğu şeklindeki genel bilgilendirmelerin yer aldığı sözleşmelerdir.

3-) GİZLİLİK SÖZLEŞMESİ

Giizlilik sözleşmesinde, tüketicilerin üyelikleri veya e-ticaret sitesi üzerindeki çeşitli form ve anketlerin doldurulması suretiyle üyelerin kendileriyle ilgili (isim-soy isim, firma bilgileri, telefon, adres veya e-posta adresleri gibi) bir takım kişisel bilgilerin firma tarafından işin doğası gereği toplandığını, bunların üçüncü kişilerle paylaşılmayacağını, yasal mevzuatın uygun gördüğü şekilde korunacağı yönündeki taahhütleri içermekte ve güvenlik politikası hakkında bilgi verilmesi gerekmektedir.

4-) İPTAL VE İADE KOŞULLARI

İptal ve iade koşullarında, alınan her ürünün garanti altında olduğunun bildirilmesi zorunludur. Alınan ürünün ambalajını açmadan, tahrip etmeden, bozmadan, ürünü kullanmadan iade koşulu gibi bilgilerin yer alması gerekmektedir.

Tüm bu sözleşmelerin, sanal POS entegrasyonu için başvuracak olan e-ticaret sitelerinde bulunması zorunludur. Sözleşme içeriklerinin yasal mevzuat gereğince bulunması zaruri olan tüm unsurları içerecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. Bununla birlikte, hazırlanacak sözleşmelerde mevzuatın izin verdiği sınırlar içinde firma lehine ve firmayı da azami olarak koruyacak şekilde tanziminde hukuki yarar bulunmaktadır.

Yukarıda sayılan dört temel metne ek olarak, günümüz mevzuatı e-ticaret işletmelerine başkaca yükümlülükler de yüklemektedir. Bunların başında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun gelmektedir. Anılan Kanun uyarınca hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılar; tanıtıcı bilgilerini, iletişim adreslerini, tabi oldukları meslek kuruluşlarını ve varsa ticaret sicil numaralarını, alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak elektronik ortamda bulundurmakla yükümlüdür. Ayrıca işletmelerin Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) nezdinde kayıt yükümlülüğü bulunmaktadır.

Mesafeli sözleşmelerde ön bilgilendirme yükümlülüğü, sözleşmenin kendisinden ayrı ve ondan önce gelen bir aşamadır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca tüketiciye; sözleşme konusu mal veya hizmetin temel nitelikleri, satıcının kimlik ve iletişim bilgileri, vergiler dâhil toplam fiyat, ödeme ve teslimat bilgileri, cayma hakkının kullanım şartları ve süresi ile şikâyet ve itirazlara ilişkin başvuru yolları hakkında bilgi verilmesi zorunludur. Tüketicinin bu bilgileri edindiğini teyit etmesi gerekir; aksi hâlde sözleşme kurulmuş sayılmaz. Uygulamada bu teyit, ön bilgilendirme formunun ayrı bir onay kutusuyla kabul ettirilmesi suretiyle sağlanmaktadır.

Cayma hakkı bakımından da önemli bir incelik bulunmaktadır: On dört günlük süre mutlak değildir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, cayma hakkının kullanılamayacağı hâlleri ayrıca saymıştır. Tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan kişiye özel mallar, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler, ambalajı açılmış hijyen ürünleri, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar bu kapsamdadır. Ancak bu istisnaların işletilebilmesi için, ilgili hususun tüketiciye ön bilgilendirme aşamasında açıkça bildirilmiş olması şarttır.

Ayrıca cayma hakkına ilişkin bilgilendirmenin hiç veya gereği gibi yapılmaması hâlinde, on dört günlük süre işlemeye başlamaz. Yönetmelik uyarınca bu durumda cayma hakkı süresi bir yıl uzamakta; bilgilendirmenin bu bir yıllık süre içinde yapılması hâlinde ise süre, bilgilendirmenin yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Bu düzenleme, ön bilgilendirme metninin özenle hazırlanmasını salt biçimsel değil, doğrudan ticari sonuç doğuran bir zorunluluk hâline getirmektedir.

Gizlilik metni bakımından ise 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile getirilen rejimin ayrıca gözetilmesi gerekir. Uygulamada sıkça karşılaşılan bir hata, klasik gizlilik sözleşmesinin KVKK yükümlülüklerini karşıladığının varsayılmasıdır. Oysa KVKK m.10 uyarınca veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğü ayrı bir metni; pazarlama amaçlı veri işleme ve yurt dışına aktarım gibi hâller ise ayrıca açık rıza alınmasını gerektirir. Bunlara ek olarak veri sorumluları siciline (VERBİS) kayıt yükümlülüğü, çerez politikası ve veri saklama-imha politikası da tamamlanması gereken unsurlardandır.

Elektronik ileti gönderimi de ayrı bir izin rejimine tabidir. 6563 sayılı Kanun uyarınca ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onayların İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinde kayıt altına alınması zorunludur; İYS’ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz sayılır. Alıcının ret hakkını kullanabilmesi için her iletide kolay ve ücretsiz bir ret imkânı sunulması gerekir. Bu yükümlülüklere aykırılık, Ticaret Bakanlığınca uygulanacak idari para cezalarını gündeme getirir.

Ödeme tarafında ise ilişki yalnızca banka ile e-ticaret işletmesi arasında kurulan bir sözleşmeden ibaret değildir. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun, ödeme hizmeti sağlayıcılarını ve elektronik para kuruluşlarını ayrı bir denetim rejimine tabi tutmuştur. İşletmenin, aracı ödeme kuruluşu ile imzalayacağı üye işyeri sözleşmesinin; komisyon oranları, valör süreleri, bloke uygulamaları ve sözleşmenin tek taraflı feshi hâlleri bakımından dikkatle incelenmesi gerekir.

Bu bağlamda özellikle ters ibraz (chargeback) hükümleri hayati önem taşır. Kart hamilinin işleme itiraz etmesi hâlinde tutarın üye işyerinden geri alınmasına ilişkin usul, itiraza karşı sunulacak belgeler ve bu belgelerin ibraz süreleri sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Teslimat belgeleri, IP ve işlem kayıtları ile müşteri yazışmalarının düzenli biçimde arşivlenmesi, ters ibraz taleplerine karşı işletmenin elindeki başlıca savunma araçlarıdır.

Netice itibariyle sanal POS entegrasyonu, teknik bir kurulum işleminin ötesinde, çok katmanlı bir hukuki uyum sürecidir. 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, 6563 sayılı Kanun ve ETBİS-İYS yükümlülükleri, 6698 sayılı Kanun kapsamındaki aydınlatma ve açık rıza metinleri ile 6493 sayılı Kanun çerçevesindeki ödeme ilişkisinin birlikte ele alınması; sözleşmelerin mevzuatın izin verdiği sınırlar içinde işletme lehine ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkları öngörecek biçimde tanzim edilmesi gerekmektedir.