Günümüzde milyonlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya platformlarında, anonim kalmak, eski bir sevgiliyi takip etmek veya ticari bir amaç gütmek gibi pek çok farklı sebeple sahte hesap (halk arasındaki tabiriyle 'fake hesap') açıldığına sıklıkla şahit olmaktayız. Birçok kullanıcı bu davranışı dijital dünyanın sıradan bir oyunu veya zararsız bir gizlenme yöntemi olarak görse de, sahte hesapların açılış şekli ve kullanım amacı ceza hukuku bakımından oldukça ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Peki, hukuken sadece bir "fake hesap" açmak suç mudur?
Sahte hesaplarla ilgili hukuki değerlendirme yapılırken, hesabın nasıl oluşturulduğu ve hangi amaçla kullanıldığı büyük önem taşır. Konuyu ceza hukuku bağlamında ele alırken, eylemi iki temel senaryo üzerinden incelemek gerekir: Gerçek bir kişinin bilgileriyle hesap açmak ve tamamen hayal ürünü bir profille hesap açmak.
Eğer açılan sahte hesap, gerçekte var olan başka bir kişinin adını, soyadını, fotoğraflarını veya mesleki bilgilerini içeriyorsa, bu durum Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 136. maddesinde düzenlenen "Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme" suçunu oluşturur. Bir kişinin sosyal medyadaki herkese açık fotoğraflarını kopyalayarak onun adına sahte bir profil oluşturmak, "Zaten fotoğrafları herkese açıktı" savunmasıyla hukuka uygun hâle gelmez. Kanun, kişisel verilerin rıza dışında kullanılmasını ve yayılmasını açıkça cezalandırmaktadır.
Hesap oluşturulurken gerçek bir kişiye ait hiçbir veri kullanılmamışsa (örneğin; "Mavi Kelebek", "Gizli Oyuncu" gibi takma isimler ve doğa fotoğrafları kullanılmışsa), sırf bu anonim hesabı açmak Türk Ceza Kanunu'na göre tek başına bir suç tanımlamasına girmez. Demokratik toplumlarda kişilerin internette anonim kalma hakkı belirli ölçülerde kabul edilmektedir. Ancak bu anonimlik, kişinin suç işleme özgürlüğü olduğu anlamına gelmez.
Sahte hesabın arkasına sığınarak başka kullanıcılara hakaret etmek, tehdit mesajları göndermek veya şantaj yapmak, uygulamada en çok karşılaşılan siber suç tiplerindendir. Birçok kullanıcı, kimliğini gizlediği için bulunamayacağını zannetmektedir. Oysa adli makamlarca yürütülen soruşturmalarda, IP adresleri, cihaza ait MAC adresleri, hesaba bağlanan telefon numaraları veya e-posta adresleri üzerinden gerçek kişinin kimliği tespit edilebilmektedir. Sahte hesap üzerinden işlenen hakaret veya tehdit suçlarında, failin gizlenmeye çalışması ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Özellikle ikinci el alışveriş gruplarında, evlilik/arkadaşlık sitelerinde veya yatırım tavsiyesi veren platformlarda sahte hesaplar dolandırıcılık amacıyla kullanılmaktadır. Kendisini asker, doktor veya varlıklı bir iş insanı gibi göstererek karşı tarafın güvenini kazanan ve bu yolla maddi menfaat temin eden kişiler, TCK m.158 kapsamında "Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık" suçundan yargılanırlar. Bu suçun cezası oldukça ağırdır ve eylemin sahte bir kimlik arkasından gerçekleştirilmesi, hile unsurunun en belirgin göstergelerinden biridir.
Sosyal medyada sahte hesap açmak, eğer gerçek bir kişinin verileri izinsiz kullanılarak yapılmışsa doğrudan bir kişisel veri ihlalidir ve suçtur. Tamamen anonim ve uydurma bir hesap açmak başlı başına suç olmasa da, bu hesap hukuka aykırı fiillerin (hakaret, şantaj, dolandırıcılık) aracı olarak kullanıldığında ağır cezai yaptırımlara kapı aralamaktadır. Dijital dünyada atılan her adımın iz bıraktığı, anonimliğin ise sadece teknik incelemeler başlayana kadar sürdüğü unutulmamalıdır.
Adınıza açılmış sahte hesapların kapatılması, kişisel verilerinizin ihlali, sosyal medya üzerinden uğradığınız hakaret, şantaj veya dolandırıcılık mağduriyetleriyle ilgili hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.