Akıllı telefonların ve giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte, ses ve görüntü kaydetmek tek bir tuşa basmak kadar kolay hâle gelmiştir. Ancak teknolojik imkânların bu denli erişilebilir olması, hukuki sınırların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Gündelik hayatta sıklıkla karşılaşılan; bir telefon görüşmesinin karşı tarafa haber verilmeden kaydedilmesi, işyerinde veya sokakta bir tartışmanın videoya alınması gibi eylemler, çoğu zaman farkında olmadan ciddi ceza davalarına zemin hazırlamaktadır.
Türk Ceza Kanunu (TCK), bireylerin özel hayatını, haberleşme hürriyetini ve kişisel verilerini koruma altına almıştır. İzinsiz alınan kayıtlar, duruma ve içeriğe göre TCK'da düzenlenen birden fazla suç tipini oluşturabilir. Hukuki inceleme yapılırken, kaydın nasıl alındığı, tarafların kim olduğu ve kaydın üçüncü kişilerle paylaşılıp paylaşılmadığı dikkate alınır.
İki veya daha fazla kişi arasında, aleni olmayan (herkese açık bir alanda yüksek sesle yapılmayan, dışarıdan duyulamayan) bir konuşmanın, taraflardan birinin rızası olmaksızın bir aletle kaydedilmesi suçtur. Örneğin, yüz yüze yaptığınız bir toplantıda veya özel bir sohbette, karşınızdaki kişinin haberi olmadan telefonunuzun ses kayıt cihazını çalıştırmanız TCK 133. madde kapsamında cezalandırılır. Suçun oluşması için kaydın başkalarına dinletilmesi veya yayınlanması şart değildir; sırf gizlice kayıt yapmak suçun tamamlanması için yeterlidir.
Telefon görüşmelerinin karşı tarafın izni olmadan kaydedilmesi, haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu kapsamına girer. Uygulamada sıkça yapılan "İleride lazım olur" veya "Sözünü inkar etmesin" düşüncesiyle otomatik ses kayıt programları (call recorder) kullanmak, açıkça hukuka aykırıdır. Tarafların birbirine gönderdikleri e-postalar, WhatsApp veya SMS mesajları da haberleşme kapsamındadır ve bunların izinsiz olarak üçüncü kişilerle paylaşılması (örneğin ekran görüntüsü alınarak başkasına gönderilmesi) bu suçu oluşturur.
Yargıtay içtihatlarına göre, izinsiz ses veya görüntü kaydı almanın suç sayılmadığı ve hukuka uygun delil kabul edildiği çok dar ve istisnai bir alan bulunmaktadır. "Ani gelişen olaylar doktrini" olarak bilinen bu kurala göre; kişi kendisine karşı işlenen haksız bir saldırıyı (hakaret, tehdit, rüşvet talebi, cinsel taciz vb.) kanıtlamak için başka hiçbir imkânı yoksa ve olay aniden gelişmişse, yetkili makamlara (polise, savcılığa) sunmak amacıyla gizli kayıt yapabilir. Ancak bu kural planlı yapılan kayıtları, geçmişe dönük kanıt yaratma çabalarını kapsamaz.
Gizlice alınan veya tarafların ortak rızasıyla çekilmiş olsa dahi, bir ses veya görüntünün (video, fotoğraf) sosyal medyada veya internette izinsiz olarak paylaşılması TCK m. 134 kapsamında "Özel Hayatın Gizliliğini İhlal" veya TCK m. 136 kapsamında "Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme" suçuna vücut verir. İfşa eylemi, suçu bir adım daha ileri taşıyarak ceza miktarının ciddi oranda artmasına (nitelikli hâl) neden olmaktadır.
Özel konuşmaları veya görüntüleri gizlice kayda almak, kişinin masumiyetini veya alacağını ispatlama gayesiyle yapılmış dahi olsa çok istisnai şartlar haricinde hukuka aykırıdır. Gizli kayıtlar yalnızca mahkemede delil olarak reddedilmekle kalmaz; kaydı alan kişinin TCK 132 ve 133 uyarınca ağır hapis cezalarıyla yargılanmasına yol açabilir. Davalarda delil oluşturma stratejisi oluşturulurken, kanunun meşru kıldığı resmi tespit yollarına başvurulmalı ve adli süreç ceza hukuku ilkeleri doğrultusunda yapılandırılmalıdır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189/2 gereğince, hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemelerce hükme esas alınamaz. Karşı tarafın rızası olmadan gizlice alınan kayıtlar kural olarak hukuka aykırıdır; hem delil olarak reddedilir hem de kaydı alan taraf hakkında ceza davası açılmasına sebep olabilir.
Yargıtay içtihatlarına göre; yalnızca bir kişinin kendisine veya yakınlarına yönelik ani gelişen bir suç isnadı, tehdit, hakaret veya şantaj fiili karşısında, o anda kolluk kuvvetlerine başvurma imkanının kesinlikle bulunmadığı ve kaybolacak delili muhafaza etmek amacıyla aldığı kayıtlar meşru savunma kapsamında delil sayılabilmektedir.
TCK m. 133 uyarınca kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları rıza hilafına ses alma cihazı ile kayda alan kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu kaydın başkalarına verilmesi veya ifşa edilmesi halinde de aynı ceza yaptırımı uygulanır.
Bu makalede ele alınan konu veya diğer hukuki uyuşmazlıklarınız hakkında profesyonel avukatlık ve danışmanlık hizmeti almak için bizimle hemen iletişime geçebilirsiniz.
Bu makaledeki konu ve alanla bağlantılı diğer hukuki yazılar:
Eski eşe ait fotoğrafları kişisel arşivde saklamak ile üçüncü kişilerle veya sosyal medyada izinsiz paylaşmak arasındaki hukuki farklar ve özel hayatın gizliliği ihlali.
WhatsApp, Telegram gibi platformlarda özel yazışmaların ve kişisel verilerin ekran görüntüsünü alıp paylaşmanın ceza hukuku, haberleşmenin gizliliği ve hukuki sorumluluklar açısından değerlendirilmesi.
Türk Ceza Kanunu kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun günlük hayattaki yansımaları, izinsiz ses/görüntü kayıtları ve sosyal medyadaki hukuki boyutları.
Sosyal medya platformlarında oluşan yoğun kanaatlerin ve dijital iptal kültürünün, ceza hukukunun temel ilkelerinden masumiyet karinesi üzerindeki etkileri.
Müvekkillerimiz ve ziyaretçilerimiz tarafından en çok okunan makaleler:
Telefon dolandırıcılığı yöntemleri, kendisini kamu görevlisi olarak tanıtan dolandırıcıların taktikleri, TCK kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu ve mağdurların hukuki hakları.
Yapay zekâ teknolojilerinin ceza hukuku bağlamında yarattığı yeni riskler, deepfake içerikler, bilişim suçları ve sorumluluk tartışmalarının değerlendirilmesi.
Yasadışı bahis ve kumar paralarının nakline aracılık etmek, banka hesabını başkasına kullandırmanın 7258 sayılı Kanun kapsamındaki cezası ve MASAK blokesi.
Sosyal medya platformlarında işlenen hakaret suçları, sahte hesapların (fake hesap) arkasına sığınan faillerin tespiti ve mağdurların izlemesi gereken hukuki yollar.