Akıllı telefonların ve giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte, ses ve görüntü kaydetmek tek bir tuşa basmak kadar kolay hâle gelmiştir. Ancak teknolojik imkânların bu denli erişilebilir olması, hukuki sınırların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Gündelik hayatta sıklıkla karşılaşılan; bir telefon görüşmesinin karşı tarafa haber verilmeden kaydedilmesi, işyerinde veya sokakta bir tartışmanın videoya alınması gibi eylemler, çoğu zaman farkında olmadan ciddi ceza davalarına zemin hazırlamaktadır.
Türk Ceza Kanunu (TCK), bireylerin özel hayatını, haberleşme hürriyetini ve kişisel verilerini koruma altına almıştır. İzinsiz alınan kayıtlar, duruma ve içeriğe göre TCK'da düzenlenen birden fazla suç tipini oluşturabilir. Hukuki inceleme yapılırken, kaydın nasıl alındığı, tarafların kim olduğu ve kaydın üçüncü kişilerle paylaşılıp paylaşılmadığı dikkate alınır.
İki veya daha fazla kişi arasında, aleni olmayan (herkese açık bir alanda yüksek sesle yapılmayan, dışarıdan duyulamayan) bir konuşmanın, taraflardan birinin rızası olmaksızın bir aletle kaydedilmesi suçtur. Örneğin, yüz yüze yaptığınız bir toplantıda veya özel bir sohbette, karşınızdaki kişinin haberi olmadan telefonunuzun ses kayıt cihazını çalıştırmanız TCK 133. madde kapsamında cezalandırılır. Suçun oluşması için kaydın başkalarına dinletilmesi veya yayınlanması şart değildir; sırf gizlice kayıt yapmak suçun tamamlanması için yeterlidir.
Telefon görüşmelerinin karşı tarafın izni olmadan kaydedilmesi, haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu kapsamına girer. Uygulamada sıkça yapılan "İleride lazım olur" veya "Sözünü inkar etmesin" düşüncesiyle otomatik ses kayıt programları (call recorder) kullanmak, açıkça hukuka aykırıdır. Tarafların birbirine gönderdikleri e-postalar, WhatsApp veya SMS mesajları da haberleşme kapsamındadır ve bunların izinsiz olarak üçüncü kişilerle paylaşılması (örneğin ekran görüntüsü alınarak başkasına gönderilmesi) bu suçu oluşturur.
Yargıtay içtihatlarına göre, izinsiz ses veya görüntü kaydı almanın suç sayılmadığı ve hukuka uygun delil kabul edildiği çok dar ve istisnai bir alan bulunmaktadır. "Ani gelişen olaylar doktrini" olarak bilinen bu kurala göre; kişi kendisine karşı işlenen haksız bir saldırıyı (hakaret, tehdit, rüşvet talebi, cinsel taciz vb.) kanıtlamak için başka hiçbir imkânı yoksa ve olay aniden gelişmişse, yetkili makamlara (polise, savcılığa) sunmak amacıyla gizli kayıt yapabilir. Ancak bu kural planlı yapılan kayıtları, geçmişe dönük kanıt yaratma çabalarını kapsamaz.
Gizlice alınan veya tarafların ortak rızasıyla çekilmiş olsa dahi, bir ses veya görüntünün (video, fotoğraf) sosyal medyada veya internette izinsiz olarak paylaşılması TCK m. 134 kapsamında "Özel Hayatın Gizliliğini İhlal" veya TCK m. 136 kapsamında "Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme" suçuna vücut verir. İfşa eylemi, suçu bir adım daha ileri taşıyarak ceza miktarının ciddi oranda artmasına (nitelikli hâl) neden olmaktadır.
İzinsiz ses veya görüntü kaydı almak, temel bir insan hakkı olan "özel hayatın gizliliği" ilkesine doğrudan saldırı niteliği taşır. Toplumdaki genel kanının aksine, haklı olduğunuzu ispatlamak uğruna hukuka aykırı yollarla delil elde etmeye çalışmak, sizi haklıyken haksız duruma düşürerek sanık sandalyesine oturtabilir. Gizli kayıtların delil olarak kabul edilebilirliği son derece dar kapsamlı istisnalara tabidir. Bu sebeple, böyle bir durumla karşılaşıldığında fevri adımlar atmak yerine, hukuki yollarla delil tespiti yapmak en güvenli yoldur.
Haberiniz olmadan kaydedilen görüşmeleriniz, sosyal medyada izinsiz paylaşılan görüntüleriniz (ifşa) veya şantaja konu edilen kayıtlarla ilgili profesyonel hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.