OHSecurity is a Joomla Security extension!
X

Right Click

No right click

MAKALELER

AVUKAT TOLGA ERSOY

YEN─░ T├ťRK BOR├çLAR KANUNU ─░LE HAVACILIK SEKT├ľR├ť ├çALI┼×LANLARINA TANINAN ├ľNEML─░ HAKLAR
10.03.2011

1 Temmuz 2012 tarihinde y├╝r├╝rl├╝─če girecek olan, 11/1/2011 kabul tarihli, 27836 say─▒l─▒ Resmi Gazete'nin 04/02/2011 tarihli n├╝shas─▒nda ne┼čredilen 6098 say─▒l─▒ T├╝rk Bor├žlar Kanunu ile havayolu ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒n i┼č├žilik haklar─▒n─▒ geni┼čletecek d├╝zenlemeler getirilmi┼čtir.

4857 say─▒l─▒ ─░┼č Kanunu ile getirilmi┼č olan yasal d├╝zenlemeler, havac─▒l─▒k sekt├Âr├╝ ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒ i├žermemektedir. Havayolu ┼čirketleri ├žal─▒┼čanlar─▒ Bor├žlar Kanunu ile tan─▒mlanm─▒┼č olan hizmet s├Âzle┼čmesi h├╝k├╝mleri ile tan─▒nan haklar temelinde, istihdam edildikleri firmalar ile akdettikleri s├Âzle┼čmelerde tan─▒nm─▒┼č haklardan istifa ediyorlard─▒. Ama uygulamada havac─▒l─▒k sekt├Âr├╝nde sendikal te┼čkilatlanman─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ ile Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmeleri akdedilerek bu haklar─▒n─▒ geni┼čletmi┼člerdir.

6098 say─▒l─▒ TBK ile getirilmi┼č olan h├╝k├╝mlerin havayolu ├žal─▒┼čanlar─▒na tan─▒nm─▒┼č haklar─▒ geni┼čletti─či g├Âr├╝lmektedir. Bu d├╝zenlemeler fazla mesai ├╝creti, avans hakk─▒, maa┼č─▒n haczi, devri ve rehnedilmesi... gibi konular─▒ kapsamaktad─▒r. Belirtmemiz gerekir ki, yasada yaz─▒l─▒ d├╝zenlemelerin aksine s├Âzle┼čme h├╝km├╝ bulunmas─▒ halinde, konunun mahkemeye ta┼č─▒nmas─▒ durumunda s├Âzle┼čme h├╝k├╝mleri de─čil yasa h├╝km├╝ ge├žerli olacakt─▒r.

Uygulamnada havayollar─▒ ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒n fazla mesai ├╝cretlerinin ├Âdenmedi─či yahut firman─▒n belirledi─či miktarda ├Âdendi─či g├Âr├╝lmektedir. TBK m. 402 h├╝km├╝ temelinde, i┼čveren, fazla ├žal─▒┼čma i├žin i┼č├žiye normal ├žal─▒┼čma ├╝cretini en az y├╝zde elli fazlas─▒yla ├Âdemekle y├╝k├╝ml├╝d├╝r. ─░┼čveren, i┼č├žinin r─▒zas─▒yla fazla ├žal─▒┼čma ├╝creti yerine, uygun bir zamanda fazla ├žal─▒┼čmayla orant─▒l─▒ olarak izin verebilir.

TBK m. 430,431 ve 432 ile getirilmi┼č olan di─čer bir d├╝zenleme ise ihbar tazminat─▒ ile ilgilidir. Ancak bu h├╝km├╝n havayolu personelini mi yoksa havayolu ┼čirketini mi korudu─ču a├ž─▒k de─čildir. ┼×├Âyle ki; yeni d├╝zenlemey g├Âre taraflardan her biri, on y─▒ldan uzun s├╝reli hizmet s├Âzle┼čmesini on y─▒l ge├žtikten sonra, alt─▒ ayl─▒k fesih bildirim s├╝resine uyarak feshedebilir. Bu fesih d├╝zenlemesini havayolu ┼čirketinin de keyfi olarak kullanabilme riski vard─▒r. Ancak bu hakk─▒n─▒ kullanmak isteyen k─▒demli personel olaca─č─▒ da ┼č├╝phesizdir. Yasada, hizmet s├Âzle┼čmesinin; bildirimin di─čer tarafa ula┼čmas─▒ndan ba┼člayarak, hizmet s├╝resi bir y─▒la kadar s├╝rm├╝┼č olan i┼č├ži i├žin iki hafta sonra; bir y─▒ldan be┼č y─▒la kadar s├╝rm├╝┼č i┼č├ži i├žin d├Ârt hafta ve be┼č y─▒ldan fazla s├╝rm├╝┼č i┼č├ži i├žin alt─▒ hafta sonra sona erece─čine h├╝kmedilmi┼č oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Bu s├╝reler k─▒salt─▒lamayaca─č─▒; ancak s├Âzle┼čmeyle art─▒r─▒labilece─či d├╝zenlenmi┼č, keza i┼čverene, fesih bildirim s├╝resine ait ├╝creti pe┼čin vermek suretiyle hizmet s├Âzle┼čmesini feshedebilme hakk─▒ verilmi┼čtir. Bu suretle i┼čverenin se├žimlik hakk─▒ mevcuttur: uygun g├Ârd├╝─č├╝ halde ihbar tazminat─▒ ├Âdeyecek, uygun g├Ârd├╝─č├╝ tarihte ihbar s├╝resi verecektir.

TBK m. 421 tatil ve izinleri d├╝zenlemektedir. Buna g├Âre, i┼čveren, i┼č├žiye her hafta, kural olarak pazar g├╝n├╝ veya durum ve ko┼čullar buna imk├ón vermezse, bir tam ├žal─▒┼čma g├╝n├╝ tatil vermekle y├╝k├╝ml├╝d├╝r. ─░┼čveren, belirsiz s├╝reli hizmet s├Âzle┼čmesinin feshi h├ólinde, bildirim s├╝resi i├žinde i┼č├žiye ├╝cretinde bir kesinti olmaks─▒z─▒n, g├╝nde iki saat i┼č arama izni vermekle y├╝k├╝ml├╝d├╝r. ─░zin saatlerinin ve g├╝nlerinin belirlenmesinde, i┼čyerinin ve i┼č├žinin hakl─▒ menfaatleri g├Âz ├Ân├╝nde tutulur.

Havayollar─▒ uygulamas─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝ne ald─▒─č─▒m─▒zda ise, bu iznin her hafta Pazar g├╝n├╝ kullan─▒lmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olmayaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Ancak bu durumda, bir hafta i├žinde mutlaka tam bir ├žal─▒┼čma g├╝n├╝ tatili verilece─či a├ž─▒kt─▒r. ─░┼č arama izninin belirlenmesinde de, ola─čan uygulamada (mesela ├╝lke d─▒┼č─▒ u├žu┼člarda) her g├╝n iki saat i┼č arama izninin verilmesi olanakl─▒ olmayabilir ama bu s├╝relerin denkle┼čtirilmesi de m├╝mk├╝nd├╝r.

├ľnemli bir de─či┼čiklik de cezai ┼čart h├╝k├╝mlerine ili┼čkindir. Nitekim TBK m. 420 h├╝km├╝, s├Âzle┼čmelerde sadece i┼č├ži aleyhine konulan ceza ko┼čulu ge├žersiz olaca─č─▒na h├╝kmetmi┼čtir. Bu durumda, uygulamada s─▒k├ža g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ├╝zere akitlerde yer alan cezai ┼čartlar─▒n Mahkeme karar─▒ ile iptali s├Âz konusu olabilecektir.

Hafta tatili y├Ân├╝nden, TBK m. 422 d├╝zenlemesi, i┼čverenin, en az bir y─▒l ├žal─▒┼čm─▒┼č olan i┼č├žilere y─▒lda en az iki hafta ve onsekiz ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k i┼č├žiler ile elli ya┼č─▒ndan b├╝y├╝k i┼č├žilere de en az ├╝├ž hafta ├╝cretli y─▒ll─▒k izin vermekle y├╝k├╝ml├╝ olaca─č─▒na h├╝kmetmi┼čtir. Yasa, i┼č├žinin hizmet ili┼čkisi devam etti─či s├╝rece, i┼čverenden alaca─č─▒ para ve ba┼čka menfaatler kar┼č─▒l─▒─č─▒nda y─▒ll─▒k ├╝cretli izin hakk─▒ndan feragat edemeyece─čine de h├╝kmederek ek g├╝vence getirmi┼čtir.

Yeni Yasa ile getirilmi┼č olan en kapsaml─▒ d├╝zenleme ise feshe kar┼č─▒ korunma a├ž─▒s─▒ndand─▒r. TBK m. 433 h├╝km├╝ uyar─▒nca, hizmet s├Âzle┼čmesinin fesih hakk─▒n─▒n k├Ât├╝ye kullan─▒larak sona erdirildi─či durumlarda i┼čveren, i┼č├žiye fesih bildirim s├╝resine ait ├╝cretin ├╝├ž kat─▒ tutar─▒nda tazminat ├Âdemekle y├╝k├╝ml├╝d├╝r. Havayollar─▒ ├žal─▒┼čanlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan bu d├╝zenlemenin, TBK ile getirilen en ├Ânemli d├╝zenlemelerden biri oldu─ču g├Âr├╝┼č ve kanaati has─▒l olmu┼čtur.

Hakl─▒ sebebe dayanmayan fesih durumu ise TBK m. 438 ile d├╝zenlenmi┼č olup, buna g├Âre; i┼čveren, hakl─▒ sebep olmaks─▒z─▒n hizmet s├Âzle┼čmesini derh├ól feshederse i┼č├ži, belirsiz s├╝reli s├Âzle┼čmelerde, fesih bildirim s├╝resine; belirli s├╝reli s├Âzle┼čmelerde ise, s├Âzle┼čme s├╝resine uyulmamas─▒ durumunda, bu s├╝relere uyulmu┼č olsayd─▒ kazanabilece─či miktar─▒, tazminat olarak isteyebilecektir. Keza Mahkemenin b├╝t├╝n durum ve ko┼čullar─▒ g├Âz ├Ân├╝nde tutarak, ayr─▒ca miktar─▒n─▒ serbest├že belirleyece─či bir tazminat─▒n i┼č├žiye ├Âdenmesine karar verebilece─či de d├╝zenlenmi┼č, ancak bu tazminata bir ├╝st s─▒n─▒r getirilmi┼č olup, belirlenecek tazminat miktar─▒n─▒n, i┼č├žinin alt─▒ ayl─▒k ├╝cretinden fazla olamayaca─č─▒na h├╝kmedilmi┼čtir.

T├╝m bu yasal d├╝zenlemeler dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda, on y─▒ll─▒k s├╝re sonunda ihbar tazminat─▒ ├Âdenerek fesih yap─▒lmas─▒ hakk─▒ her ne kadar iki tarafa da tan─▒nm─▒┼čsa, uygulamada havayollar─▒ firmalar─▒n─▒n lehine sonu├žlar do─čurabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lse de, di─čer h├╝k├╝mler ile getirilmi┼č olan d├╝zenlemelerin havayollar─▒ ├žal─▒┼čanlar─▒na son derece ├Ânemli haklar sa─člad─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Hava i┼č hukuku kapsam─▒na girebilecek ihtilaflarda bu haklardan istifade edilerek havayollar─▒ personeline ├Ânemli koruma sa─čland─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Mevzuatta, ├Ânceki d├Ânemlerde ─░┼č Kanunu kapsam─▒nda bulunulmamas─▒ nedeniyle ya┼čanan ma─čduriyetlerin ├Ân├╝ne bu suretle ge├žilmi┼č olacakt─▒r.
X

Right Click

No right click