OHSecurity is developed by Orange Hat Studios
X

Right Click

No right click

MAKALELER

AVUKAT TOLGA ERSOY

CUMHUR─░YET ├ľNCES─░ VE SONRASI AZINLIK VAKIFLARIN MAL ED─░NME REJ─░M─░ ─░LE EL KONULMU┼× OLAN VAKIF MALLARININ ─░ADES─░ S├ťREC─░ HAKKINDA DE─×ERLEND─░RME
29.08.2011
├ťlkemizde ÔÇťaz─▒nl─▒k vakf─▒ÔÇŁ ibaresinin temelinde, Lozan Antla┼čmas─▒ ile yap─▒lm─▒┼č az─▒nl─▒k tan─▒m─▒ yer almaktad─▒r. Antla┼čma ├žer├ževesinde ÔÇťaz─▒nl─▒kÔÇŁ olarak tan─▒mlanan kesimler Rum, Ermeni ve Musevilerden olu┼čan gayr─▒m├╝slimlerdir. Keza, Antla┼čma uyar─▒nca gayr─▒m├╝slim az─▒nl─▒klar da t├╝m vatanda┼člar─▒n istifade etti─či siyasal ve medeni haklardan istifade edebilmektedir.

Bu ├žer├ževede, az─▒nl─▒─ča mensup ger├žek ki┼čilerin menkul ve gayr─▒menkul m├╝lk edinmesinde bir sorun olmamas─▒na ra─čmen, uygulamada az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒ ile az─▒nl─▒k vatanda┼člar─▒n kurduklar─▒ h├╝kmi ┼čah─▒slar─▒n gayr─▒menkul mal edinmesinde sorunlar ya┼čand─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

Cumhuriyet ├Âncesi d├Ânemde, az─▒nl─▒klar muayyen bir stat├╝ye sahipti. Padi┼čah fermanlar─▒ temelinde, az─▒nl─▒k ibadethanelerinin bak─▒m─▒, muhafazas─▒ ile dini mekteplerin muhafazas─▒ ve ya┼čat─▒lmas─▒ sebebiyle kurmu┼č olduklar─▒ vak─▒flar bulunmaktad─▒r. Ancak bu vak─▒flar─▒n t├╝zel ki┼čilik kazanmalar─▒ 1912 y─▒l─▒ sonras─▒nda ger├žekle┼čmi┼čtir. Az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒, t├╝zel ki┼čili─čin te┼čekk├╝l etmedi─či d├Ânemde vak─▒f m├╝lklerini ÔÇťnam-─▒ m├╝stear ÔÇť olarak ifade olunan ger├žek ki┼čiler yahut nam-─▒ mevhum olarak ifade olunan ve art─▒k mevcut olmayan tarihsel ve dinsel ┼čahsiyetler ad─▒na kay─▒tl─▒ vak─▒flard─▒r. (Bir misal vermek gerekirse, bir vakf─▒n Hazret-i Meryem ad─▒na kay─▒tl─▒ olarak g├Âr├╝lmesi ama hakikatte Ermeni Vakf─▒ ve Kilisesi'ne ait olmas─▒ t├╝r├╝nden uygulamalard─▒r.)

ÔÇťE┼čh├ós-─▒ H├╝kmiyenin Emvali Gayrimenkule ye Tasarruflar─▒na Dair Kanunu MuvakkatÔÇŁ ile t├╝zel ki┼čilerinin mal edinmesi m├╝mk├╝n k─▒l─▒nm─▒┼č ve 1912 y─▒l─▒nda ├ž─▒kart─▒lan ÔÇťE┼čhas-─▒ H├╝kmiyenin Emvali Gayrimenkuleye Tasarrufu Hakk─▒nda KanunÔÇŁ ile vak─▒flar t├╝zel ki┼čilik kazanm─▒┼člard─▒r.

─░┼čbu kanunun ge├žici f─▒kra h├╝km├╝nde, T├╝rk hay─▒r kurumlar─▒ taraf─▒ndan ┼čimdiye kadar ÔÇťnam─▒ m├╝stear ile tasarruf oluna gelen ta┼č─▒nmazlar─▒n KanunÔÇÖun yay─▒m─▒ndan ba┼člayarak alt─▒ ay i├žinde ba┼čvurmalar─▒ halinde, kurumlar ad─▒na tescil edilece─či, alt─▒ ay i├žinde tapuya ba┼čvurmayan veya davay─▒ gerektiren bir hal var olmas─▒na ra─čmen davaya konu yap─▒lmayan yerler hakk─▒nda, bundan sonra kurumlara ait oldu─ču yolundaki iddialar─▒n dinlenemeyece─čine h├╝kmedilmi┼čtir.

Cumhuriyet ├Âncesi uygulama ba─člam─▒nda, bu s├╝renin hak d├╝┼č├╝r├╝c├╝ s├╝re oldu─ču g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda, s├╝renin ka├ž─▒r─▒lmas─▒ndan kaynakl─▒ s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čand─▒─č─▒ bilinmektedir.

Cumhuriyet d├Âneminde bu alanda d├╝zenleyici temel yasa, 2762 say─▒l─▒ 5/6/1935 kabul tarihli, 13/6/1935 ve 3027 say─▒l─▒ Resmi GazeteÔÇÖde ne┼čredilen (Tertip: 3 Cilt: 16 Sayfa: 586) Vak─▒flar─▒ KanunuÔÇÖdur. ─░┼čbu Kanun, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n gayr─▒menkul edinmelerini yasaklayan bir h├╝km├╝ haiz olmad─▒─č─▒ gibi, m. 44 h├╝km├╝ ile az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n tasarrufunda bulunan gayr─▒menkullerin bu vak─▒flar ad─▒na tesciline h├╝kmedildi─či de g├Âr├╝lmektedir. Madde h├╝km├╝ ┼ču ┼čekildedir:

ÔÇťBu kanunun ne┼čri tarihinden en az on be┼č y─▒l evvelinden beri vak─▒f olarak tasarruf edildikleri vergi kay─▒tlar─▒ icar kontratlar─▒ ve e┼čhas─▒ h├╝kmiyenin gayri menkule tasarruflar─▒na dair olan 16 ┼×ubat 1328 tarihli kanunun ne┼črinden sonra tapuya verilmi┼č defterler ve m├╝esseselerin hesap defterleri ve buna benzer vesikalarla anla┼č─▒lacak olan yerler o suretle vak─▒f k├╝t├╝─č├╝ne kaydolunurlar. Bu kay─▒t vak─▒flar idaresinin istemesi ├╝zerine tapuca o gayri menkullerin kay─▒tlar─▒na i┼čaret ve keyfiyet m├╝nasip vas─▒talarla ilan olunur. ─░lan tarihinden itibaren iki y─▒l i├žinde dava yolu ile bir g├╝na itiraz olunmad─▒─č─▒ takdirde o mallar─▒n vak─▒f olarak kati tescilleri yap─▒l─▒r,ve tapular─▒ verilir. Tapu kay─▒tlar─▒na i┼čaret edilecek gayri menkullere ait davalarda vak─▒flar idaresi ve varsa m├╝tevelli de birlikte has─▒m olur. Bundan ba┼čka,vak─▒flar idaresinin 1515 say─▒l─▒ kanun h├╝k├╝mlerinden istifade hakk─▒ mahfuzdur.ÔÇŁ (2762 say─▒l─▒ Vak─▒flar Kanunu, m. 44.)

─░┼čbu KanunÔÇÖun ge├žici 1. madde h├╝km├╝ ile ├╝lkemizde mevcut t├╝m vak─▒flar─▒n sahip olduklar─▒ mallar─▒, gelirleri, giderleri ve vak─▒flar─▒ ile ilgili di─čer hususlar─▒ bildirme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ getirilmi┼čtir. ┼×├Âyle ki;

ÔÇťGe├žici Madde 1 - (2762 say─▒l─▒ Kanunun kendi numaras─▒z Muvakkat maddesi olup, tesels├╝l i├žin numaraland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.)

A - ┼×imdiye kadar vak─▒flar idaresine hesap vermemi┼č olan b├╝t├╝n m├╝tevelliler veya m├╝tevelli heyetleri bu kanunun h├╝k├╝mleri y├╝r├╝me─če ba┼člad─▒─č─▒ g├╝nden itibaren ├╝├ž ay i├žinde idare ettikleri vak─▒flar─▒n mahiyetlerini,varidat membalar─▒n─▒ ve bunlar─▒n sarf ve tahsis mahallerini,ge├žmi┼č son senenin varidat ve masraflar─▒n─▒n miktar ve nevilerinin ve m├╝tevellili─či hangi selahiyetli merciin intihap veya karar─▒na m├╝steniden ve hangi tarihten beri yapt─▒klar─▒n─▒ g├Âsterir bir beyanname tanzimine ve mensup olduklar─▒ vak─▒flar dairesine verme─če mecburdurlar.

B - Yukarki f─▒kra mucibince beyanname vermi┼č olan m├╝tevellilere bir makbuz ilm├╝haberi verilir. Bu ilm├╝haberi hamil olan kimseler bu kanun dairesinde vak─▒flar─▒n─▒n idaresine devam ederler.

C - Birinci f─▒krada yaz─▒l─▒ m├╝ddet i├žinde beyanname vermemi┼č olanlar vak─▒flar─▒nda tasarruf edemezler. Gecikme hakl─▒ bir sebebe m├╝stenit de─čilse veya verdikleri beyanname hakikate uygun bulunmazsa m├╝tevellilikten derhal azlolunurlar.

├ç - Vak─▒flar idaresine verilecek beyannamelerin verildikleri tarihten itibaren, alt─▒ ay i├žinde tetkik ve tasdiki mecburidir. Bu m├╝ddet i├žinde tasdik edilmedi─či takdirde yaln─▒z mukannen masraflar tasdik edilmi┼č say─▒l─▒r.

D - Beyannameler muhteviyat─▒n─▒n vesika ve team├╝llere m├╝stenit olmas─▒ ve bu vesika veya team├╝llerin bu kanunun ne┼črinden evvel mevcut ve mer├«`i bulunmas─▒ ┼čartt─▒r.

E - Bu kanun h├╝k├╝mleri y├╝r├╝me─če ba┼člad─▒─č─▒ zaman mevcut olan ferilerden gayri m├╝tevellilerle Vak─▒flar Umum M├╝d├╝rl├╝─č├╝nce m├╝tevellisi olmad─▒─č─▒ndan veya m├╝tevellisi mevcut oldu─ču halde vakf─▒ bizzat idare edemediklerinden dolay─▒ idare kendilerine tevdi edilmi┼č olan kaymakamlar ┼čimdiye kadar oldu─ču gibi vak─▒flar─▒ idareye devam ederler. Azil veya her hangi bir suretle inhilal vukuunda bu kanun h├╝k├╝mleri tatbik olunur.ÔÇŁ (2762 say─▒l─▒ Vak─▒flar Kanunu, Ge├žici madde 1.)

Tatbikatta ÔÇť1936 BeyannamesiÔÇŁ olarak tan─▒mlanan i┼čbu beyanlar, Yarg─▒tay taraf─▒ndan vak─▒f senedi olarak kabul edilmi┼čtir. Bu listede az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n sahip olduklar─▒ gayr─▒menkullerin say─▒lar─▒ ve adresleri bulunmaktad─▒r.

Bu yasal d├╝zenleme ile az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n mevcut mal varl─▒klar─▒n─▒n tapuya tescil ettirilmesi ama├žlanm─▒┼čt─▒r. Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, 2762 say─▒l─▒ KanunÔÇÖun y├╝r├╝rl├╝─če girdi─či 1936 y─▒l─▒nda 6 ay s├╝re vererek, m. 44 h├╝km├╝nde belirtilen belgelere dayal─▒ olarak beyanname doldurmas─▒n─▒ talep etmi┼čtir. ─░┼čbu beyannameler bir bak─▒ma cemaat vak─▒flar─▒n─▒n vakfiyesi addolunmu┼čtur. Verilen beyannamelerde g├Âsterilen mallar vakf─▒n mal varl─▒─č─▒ olarak kabul edilmi┼čtir. Cumhuriyet ├Âncesi d├Ânemde nam-─▒ m├╝stear veya nam-─▒ mevhumlar ad─▒na kay─▒tl─▒ bulunan ta┼č─▒nmazlar─▒n az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒ ad─▒na tescili y├Ân├╝nde te┼čebb├╝sler ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Vak─▒flar KanunuÔÇÖnun getirmi┼č oldu─ču mal edinme serbesiti temelinde, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒ yeni mallar da edinmi┼člerdir. Mahkemeye intikal eden ihtilaflarda, Yarg─▒tay ve Dan─▒┼čtay da 1974 y─▒l─▒na kadar az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n gayr─▒menkul edinebilece─či y├Ân├╝nde i├žtihat olu┼čturmu┼čtu.


1974 y─▒l─▒nda Yarg─▒tay Hukuk Genel KuruluÔÇÖnca i├žtihat de─či┼čikli─čine gidilmesi, bir d├Ân├╝m noktas─▒ olmu┼čtur. Yarg─▒tay Hukuk Genel KuruluÔÇÖnun 1971/2-820 E., 1974/505 K. say─▒l─▒ 08.05.1974 tarihli karar─▒nda, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n yeni gayr─▒menkul edinmelerinin ├Ân├╝ kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░┼čbu kararda, bir vakf─▒n vak─▒fnamesinde mal edinme i├žin a├ž─▒kl─▒k olmayan hallerde vak─▒f t├╝zel ki┼čili─činin mal edinemeyece─či, beyannamelerinde ba─č─▒┼č kabul edecekleri yolunda a├ž─▒kl─▒k olmayan az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n da gerek do─črudan do─čruya, gerekse vasiyet yolu ile ta┼č─▒nmaz iktisap edemeyece─či, ├ž├╝nk├╝ vasiyeti kabul├╝n, yarar─▒na vasiyet yap─▒lana ait bir hak oldu─ču, oysa vakfeden vak─▒fnamesinde izin vermedik├že onun iradesi d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒l─▒p mal kabul olunamayaca─č─▒na h├╝kmedilmi┼čtir.

─░┼čbu i├žtihat sonras─▒nda, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n tasarrufunda bulunup da 1936 y─▒l─▒nda verdikleri beyannamelerinde yer almayan ta┼č─▒nmazlar─▒ edinmelerinin yahut 1936 BeyannamesiÔÇÖnde ÔÇťta┼č─▒nmaz edinebilece─čine ya da ba─č─▒┼č kabul edebilece─čineÔÇŁ ili┼čkin h├╝k├╝m bulunmayan vak─▒flar─▒n ta┼č─▒nmaz edinmelerinin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒n kabul├╝ neticesinde, bu y├Ânde bir uygulama geli┼čmi┼čtir.

Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ ya da Hazine taraf─▒ndan, 1936 BeyannamesiÔÇÖnde ÔÇťvakf─▒n ta┼č─▒nmaz edinebilece─čine ya da ba─č─▒┼č kabul edebilece─čineÔÇŁ dair bir h├╝k├╝m bulunmayan vak─▒flar─▒n edindikleri ta┼č─▒nmazlar─▒n tapular─▒n─▒n iptali i├žin tapu iptali davalar─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝m bu davalarda, Yarg─▒tay Hukuk Genel KuruluÔÇÖnun 1971/2-820 E., 1974/505 K. say─▒l─▒ 08.05.1974 tarihli karar─▒ gerek├že g├Âsterilmi┼čtir.

1936 y─▒l─▒nda ├ž─▒kar─▒lan Vak─▒flar KanunuÔÇÖnda az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n ta┼č─▒nmaz edinmelerine ili┼čkin herhangi bir s─▒n─▒rlama bulunmamas─▒na kar┼č─▒n, zikredilen i├žtihat temelinde, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n 1936 y─▒l─▒nda verdikleri beyannamelerde yer almayan gayr─▒menkulleri edinmeleri m├╝mk├╝n olmam─▒┼čt─▒r. 1936 y─▒l─▒ndan olduk├ža uzun bir s├╝re sonra, az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n Vak─▒flar KanunuÔÇÖna ve Lozan Antla┼čmas─▒ÔÇÖna uygun ┼čekilde iktisap ettikleri gayr─▒menkullerin m├╝lkiyeti vak─▒flardan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒nca iktisap edilen gayr─▒menkuller, ba─č─▒┼č, vasiyet ve sat─▒n alma gibi tasarrufi i┼člemlerle edinilmi┼čti. 1936 ile 1974 aras─▒ d├Ânemde bu ┼čekilde iktisap edilen gayr─▒menkullerin bir k─▒sm─▒ eski maliklerine iade olunmu┼č, bir k─▒sm─▒ da Hazine, Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ veya ├╝├ž├╝nc├╝ ┼čah─▒slara ge├žmi┼čtir.


27 A─čustos 2011 tarih ve 28038 say─▒l─▒ Resmi GazeteÔÇÖde ne┼črolunan ÔÇťG─▒da, Tar─▒m Ve Hayvanc─▒l─▒k Bakanl─▒─č─▒n─▒n Te┼čkilat Ve G├Ârevleri Hakk─▒nda Kanun H├╝km├╝nde Kararname ─░le Baz─▒ Kanun Ve Kanun H├╝km├╝nde Kararnamelerde De─či┼čiklik Yap─▒lmas─▒na Dair Kanun H├╝km├╝nde KararnameÔÇŁnin m. 17 ile 5737 s. KanunÔÇÖa eklenen ge├žici m. 11 h├╝km├╝ ile az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒na ait mallar─▒n iadesini ├Âng├Âr├╝lmektedir. ┼×├Âyle ki

MADDE 17 ÔÇô 5737 say─▒l─▒ Kanuna a┼ča─č─▒daki ge├žici madde eklenmi┼čtir.

ÔÇťGE├ç─░C─░ MADDE 11 ÔÇô Cemaat vak─▒flar─▒n─▒n;

a) 1936 Beyannamesinde kay─▒tl─▒ olup malik hanesi a├ž─▒k olan ta┼č─▒nmazlar─▒,

b) 1936 Beyannamesinde kay─▒tl─▒ olup kamula┼čt─▒rma, sat─▒┼č ve trampa d─▒┼č─▒ndaki nedenlerle Hazine, Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, belediye ve il ├Âzel idaresi ad─▒na kay─▒tl─▒ ta┼č─▒nmazlar─▒,

c) 1936 Beyannamesinde kay─▒tl─▒ olup kamu kurumlar─▒ ad─▒na tescilli olan mezarl─▒klar─▒ ve ├že┼čmeleri,

tapu kay─▒tlar─▒ndaki hak ve m├╝kellefiyetleri ile birlikte bu maddenin y├╝r├╝rl├╝─če girdi─či tarihten itibaren oniki ay i├žinde m├╝racaat edilmesi halinde, Meclisin olumlu karar─▒ndan sonra, ilgili tapu sicil m├╝d├╝rl├╝klerince cemaat vak─▒flar─▒ ad─▒na tescil edilir.

Cemaat vak─▒flar─▒ taraf─▒ndan sat─▒n al─▒nm─▒┼č veya cemaat vak─▒flar─▒na vasiyet edildi─či veya ba─č─▒┼čland─▒─č─▒ halde, mal edinememe gerek├žesiyle Hazine veya Genel M├╝d├╝rl├╝k ad─▒na tapuda kay─▒t edilen ta┼č─▒nmazlardan ├╝├ž├╝nc├╝ ┼čah─▒slar ad─▒na kay─▒tl─▒ olanlar─▒n Maliye Bakanl─▒─č─▒nca tespit edilen rayi├ž de─čeri Hazine veya Genel M├╝d├╝rl├╝k taraf─▒ndan ├Âdenir.

Bu maddenin uygulanmas─▒na ili┼čkin usul ve esaslar y├Ânetmelikle d├╝zenlenir.ÔÇŁ

Bu d├╝zenleme ile az─▒nl─▒k vak─▒flar─▒n─▒n 1936ÔÇÖdan sonra edindikleri ve 1974ÔÇÖten sonra HazineÔÇÖye devredilen gayrimenkulleri geri verilmesinin ├Ân├╝ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak bu haktan yararlanmak i├žin 12 ayl─▒k ba┼čvuru s├╝resinin ka├ž─▒r─▒lmamas─▒ olduk├ža ├Ânemli bir husustur.
X

Right Click

No right click