CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE İZİN DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Türk Medeni Kanunu m. 40 temelinde açılacak olan cinsiyet değişikliğine izin davasında, görevli ve yetkili mahkeme konusunda sıklıkla sorun yaşanmaktadır. Bu konunun tespiti için doktrin ve güncel Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının tetkiki zaruridir.

Doktrinde, cinsiyet değişikliğine izin verilmede görevli ve yetkili mahkeme olarak, davacının ikamet mahallinin Asliye Hukuk Mahkemesi gösterilmiştir.

“Tüm nüfus davalarında olduğu gibi, cinsiyet değişikliğine izin verilmesi istekleri Asliye Hukuk Mahkemelerinde incelenip karara bağlanacaktır. Her ne kadar yasa koyucu görevli mahkemeyi açıklamamışsa da, genel kurallar ve uygulama göz önünde tutulduğunda görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu görülür. Cinsiyet değişikliğine izin verecek yetkili mahkeme, bulunulan yer mahkemesi olduğu gibi, yerleşim yeri mahkemesi olacaktır.” (Hasan Özkan, Kifayet İştip Ataç, Yeni 5940 sayılı Nüfus Hizmetleri Yasasına Göre Düzenlenen Açıklamalı-İçtihatlı Nüfus Davaları ve Nüfus İşlemleri, Ankara: Seçkin Yay., 2009, s.168)

Cinsiyet değişikliğine izin davasının hangi mahkemede görüleceğine dair güncel Yargıtay kararlarında da Asliye Hukuk Mahkemesi olarak gösterilmiştir:

“Cinsiyet değişikliğine izin istemi, 6100 sayılı HMK'nın 382/2-a-2 maddesinde çekişmesiz yargı işi olarak düzenlenmiştir. HMK'nın 383. maddesine göre, çekişmesiz yargı işinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme olmadığı sürece sulh hukuk mahkemesidir.

“5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 36. maddesinin 1/a bendinde, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının düzeltmeyi isteyen şahısların yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılacağı hükme bağlanmıştır.

“Davacının talebinin çekişmesiz yargı kapsamında olmadığı, adı geçen Kanun maddeleri uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görüleceği Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25/12/2013 gün ve 2013/18-464 E. - 2013/1698 K. sayılı ilâmıyla da benimsenmiş olup bu nedenle, 5490 sayılı Kanunun 36/1-a-b maddesi kapsamında olan uyuşmazlığın ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNDE GÖRÜLÜP SONUÇLANDIRILMASI GEREKMEKTEDİR.

“SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 19/09/2016 gününde oy birliğiyle karar verildi.” (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi’nin 2016/6168 E. 2016/77863 K. sayılı 19/09/2016 tarihli kararı.)

İstinaf Mahkemelerinin güncel kararlarının da Yargıtay kararlarıyla uyumlu olduğu görülmektedir. Buna misal, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında da, cinsiyet değişikliğine izin davalarında görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna hükmedilmiştir:

“Somut uyuşmazlıkta davacı, TMK'nın 40. maddesi kapsamında cinsiyet değişikliğine izin verilmesi talebinde bulunduğuna göre, cinsiyet değişikliği ameliyatına izin verilmesi isteğinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

“Cinsiyet değişikliğine izin verilmesi isteği 6100 sayılı HMK'nun 382/2.maddesi kapsamında çekişmesiz yargı işlerinden sayılmaktadır. Aynı kanunun 383. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece Sulh Hukuk Mahkemesidir.

“5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 36. maddesinin 1/a bendinde nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının düzeltmeyi isteyen şahısların yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılacağı hükme bağlanmıştır. Bu durumda, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 36. maddesi özel düzenleme niteliğinde olduğundan İŞBU DAVANIN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNDE GÖRÜLECEĞİ AÇIKTIR.” (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’nin 2016/13 E. 2016/24 K. sayılı 07/12/2016 tarihli ilamı)

Gerek doktrin yaklaşımından, gerekse güncel Yargıtay ve İstinaf Mahkemeleri kararlarından, TMK m. 40 temelinde açılan cinsiyet değişikliğine izin davalarında görevli ve yetkili mahkemenin davacının ikamet mahallinin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

CİNSİYET DEĞİŞTİRME DAVASI BÖLÜMLERİMİZ

CİNSİYET DEĞİŞTİRME DAVASI


Cinsiyet değiştirme davası iki safhalı bir davadır. Bu davanın ilk safhası ve önkoşulu, cinsiyet değişikliğine izin davasıdır. Türk Medeni Kanunu m. 40 temelindeki düzenleme uyarınca, cinsiyetini değiştirmek isteyen kimsenin bunun için Mahkeme'den dava ikame etmek suretiyle izin alması gerekecektir.

CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE İZİN DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME


Türk Medeni Kanunu m. 40 temelinde açılacak olan cinsiyet değişikliğine izin davasında, görevli ve yetkili mahkeme konusunda sıklıkla sorun yaşanmaktadır. Bu konunun tespiti için doktrin ve güncel Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının tetkiki zaruridir.

ŞİDDET MAĞDURU TRANS BİREYLER İÇİN KORUMA TEDBİR KARARI ALINMASI


Trans bireylerin hayatlarında, gerek yakınları, gerek hayat arkadaşları, gerekse komşuları gibi kişiler tarafından şiddet mağduru olduğu görülmektedir.

TRANS BİREYLERE KARŞI İŞLENEN AYRIMCILIK VE NEFRET SUÇLARI


Trans bireylerin cinsiyet değişikliği sürecinin hukuki boyutu, cinsiyet değişikliğine izin davası akabinde Türk Medeni Kanunu 40. madde hükmünün uygulanması temelinde Mahkemeden alınan izin ile gerçekleşen cinsiyet değiştirme ameliyatı akabinde açılacak olan nüfusta cinsiyet ve isim değiştirme davaları hitamında, trans bireyin nüfus bilgilerinde cinsiyet ve isim hanelerinin değişmesiyle tamamlanan bir süreçtir.

CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖNEMLİ UNSURLAR


Usul hukuku alanında yaygın bir deyiş, “her dava, dava dilekçesi ile kazanılır veya kaybedilir” şeklindedir. Bunun nedeni, dava açıldıktan sonra, iddiaların ve delillerin genişletilmesi yasağının bulunması, haliyle dava dilekçesinde bir eksiklik olması halinde bu durumun sonradan telafisinin önünde usul hukuku yönünden ciddi zorluklar olmasıdır.

CİNSİYET DEĞİŞTİRME AMELİYATI İÇİN HUKUKİ SÜREÇ


Cinsiyet değiştirme ameliyatı nasıl olunur sorusuna verilecek tıbbi yanıt haricinde, meselenin hukuki boyutuna baktığımızda, yasanın bu operasyonu bir mahkeme iznine bağladığı görülmektedir.

CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE İZİN DAVASINDA SAĞLIK RAPOR VEREN HASTANELER


Cinsiyet değişikliği raporu veren hastaneler hangileridir sorusuna verilecek yanıt, Mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesi için başvuran davacı trans bireyin bulunduğu ildeki tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastaneleridir şeklinde olacaktır.

CİNSİYET DEĞİŞTİRME DAVASI HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ

Cinsiyet değiştirme davası, iki aşamalı bir süreçtir. Cinsiyet değişikliği isteminde bulunan kişinin öncelikle cinsiyet değişikliğine izin davası açması gerekir. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, izin verilmesi akabinde cinsiyet değiştirme ameliyatı olunur. Ameliyat sonrasında da nüfusta cinsiyet

Türk Medeni Kanunu m. 40 hükmü uyarınca, cinsiyetini değiştirmek isteyen trans bireyin bunun için Mahkeme'den dava ikame etmek suretiyle izin alması gerekecektir. Yasada aranan koşulların bulunması halinde, yapılacak yargılama neticesinde Mahkemece cinsiyet değişikliği ameliyatı olunması

Cinsiyet değiştirme ameliyatı, transeksüel yapıdaki bireylerin, gördükleri hormon tedavisinin sonucunda, kadından erkeğe ya da erkekten kadına geçişi için yapılan tıbbi-cerrahi operasyondur. Cinsiyet değiştirme ameliyatı olunabilmesi için, Türk Medeni Kanunu m. 40 uyarınca Mahkeme izni zaruridir.

Cinsiyet değişikliğine izin verilebilmesi için, cinsiyet ameliyatı olmak isteyen talep sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması, transseksüel yapıda olması, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olması ve bu durumun bir eğitim ve araştırma

Cinsiyet değiştirme ameliyatı olunabilmesi için, cinsiyet değişikliğine izin davasının açılması gerekmektedir. Mahkemece, davacı tam teşekküllü bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk edilir. Hastaneden kişinin transseksüel yapıda olduğu, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunu belgeleyen

Cinsiyet değişikliğine izin davasında, görevli ve yetkili mahkeme, son Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararıları ışığında kişinin ikamet ettiği mahallin Asliye Hukuk Mahkemesidir. Cinsiyet değişikliğine izin davası da niteliği itibariyle bir nüfus davası olup, 5490

Türk Medeni Kanunu m. 40 hükmünde yer alan "...ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu..." ibaresi, Anayasa Mahkemesi'nin 20/03/2018 tarih ve 30366 sayılı Resmi Gazete’de neşredilen, 29/11/2017 tarihli, 2017/130 E. ve 2017/165 K. sayılı kararı

Mahkemece verilen izin kararına dayalı olarak cinsiyet değiştirme ameliyatı olunması halinde, cinsiyet hanesinin ve tercihe göre çoğu zaman da ismin değişmesi gerekmektedir. Yasal mevzuat uyarınca, nüfusta cinsiyet ve isim hanelerinin değişikliği de bir nüfus davası

Nüfusta cinsiyet ve isim değiştirme davası da niteliği itibariyle bir nüfus davası olduğundan, davanın 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1/a hükmü uyarınca, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının düzeltmeyi isteyen kişilerin yerleşim yeri adresinin bulunduğu

BİZE ULAŞIN

Bizimle görüşmek istediğiniz hukuki konular hakkında iletişime geçebilirsiniz.

AVUKAT TOLGA ERSOY

Hobyar Mh. Ankara Cd. No:31
Hoşağası İşhanı Kat:2 No:307
Sirkeci-Fatih/İSTANBUL
HUKUK BÜROSU

İstanbul'da olan Avukat Tolga Ersoy Hukuk Bürosu tüzel kişiliklere ve şahıslara hukuki hizmet vermektedir. Ağırlıklı olarak Ceza Hukuku alanında Ağır Ceza Avukatı olarak çalışmakta birlikte, Aile Hukuku ve Tazminat Hukuku başta olmak üzere hukukun birçok alanlarında Avukatlık hizmeti sunmaktadır.

SOSYAL MEDYA

Avukat Tolga Ersoy'u Takip Edebilirsiniz.